Vol. 1 · 2026 · Kritisch initiatief

DOSSIER SOC8 · CHAPTER AGING

SOC8 Aging

Voortzetting van cross-sex hormonen op leeftijd zonder uitkomstendata.

Wat de richtlijn stelt

Het Aging-hoofdstuk adresseert patienten boven 60 jaar die cross-sex hormonen gebruiken of overwegen. SOC8 beveelt aan om hormoonbehandeling te continueren tenzij specifieke contra-indicaties optreden, en om kankerscreening en cardiovasculaire monitoring aan te passen aan het toegediende hormoonprofiel.

Evidentieprobleem

Cohorten van patienten die 30 of meer jaar cross-sex hormonen gebruiken zijn klein. De grootste dataset komt uit Nederland (Amsterdam UMC), met cardiovasculaire en oncologische uitkomsten die wijzen op verhoogde sterfte bij MTF-patienten, vooral door hart- en vaatziekten en suicide. SOC8 citeert deze data selectief en concludeert niet dat de verhoogde sterfte een reden voor terughoudendheid is.

Kankerscreening

SOC8 beveelt aan dat MTF-patienten mammografie krijgen na enkele jaren oestrogeengebruik, en dat FTM-patienten met intacte cervix uitstrijkjes blijven krijgen. Deze aanbevelingen zijn redelijk maar berusten op extrapolatie, niet op transgender-specifieke uitkomstenstudies. De richtlijn noemt deze evidence-gap niet.

Botgezondheid

Patienten die in adolescentie puberteitsremmers kregen, hebben verlaagde botdichtheid in volwassenheid. Dit risico vertaalt zich naar verhoogde fractuurkans op latere leeftijd. SOC8 noemt botdichtheidsmonitoring maar zonder concrete frequentie of drempelwaarden.

Detransitie op leeftijd

Het Aging-hoofdstuk besteedt geen aandacht aan detransitie op latere leeftijd. Onderzoek (Vandenbussche 2022) toont dat detransitie soms decennia na transitie optreedt — om medische, sociale of psychologische redenen. SOC8 mist hier de procedurele aanbeveling om periodiek met de patient te evalueren of voortzetting nog passend is.

Zie ook: zwakke evidence base, richtlijnen zonder evidence. Extern: Annals of Internal Medicine, cardiovasculaire uitkomsten.