Endocrine Society en WPATH

De 2017-richtlijn

De Endocrine Society publiceerde in 2017 (update 2017, revisie verwacht) een Clinical Practice Guideline voor "Endocrine Treatment of Gender-Dysphoric/Gender-Incongruent Persons". De richtlijn beveelt puberteitsremmers vanaf Tanner 2, cross-sex hormonen vanaf 16 (later 14), en deelt uitgangspunten met WPATH SOC. Auteurs overlapten gedeeltelijk met WPATH-leden.

GRADE-classificatie

De richtlijn classificeert vrijwel alle aanbevelingen als "low" of "very low certainty evidence" — de twee laagste GRADE-niveaus. Toch worden de aanbevelingen geformuleerd als sterke aanbevelingen ("strong recommendation"), wat methodologisch alleen mag bij hoge zekerheid van bewijs of bij compelling redenen. De richtlijn legt deze afwijking niet uit.

Circulaire referentie

SOC8 citeert de Endocrine Society-richtlijn, en de Endocrine Society-richtlijn citeert WPATH-publicaties. Beide organisaties presenteren elkaar als onafhankelijke wetenschappelijke instanties terwijl de auteurs grotendeels uit dezelfde groep komen. Cass noemt dit patroon "circular citation" en beveelt onafhankelijke evidentie-synthese aan.

Kritiek vanuit endocrinologie

Endocrinologen zoals Will Malone (Society for Evidence-based Gender Medicine, SEGM) hebben publiek kritiek geleverd op de Endocrine Society-richtlijn. SEGM stelt dat de richtlijn methodologisch niet voldoet aan GRADE en dat updates noodzakelijk zijn op basis van SBU en Cass.

Implicaties

Voor endocrinologen in Nederland die op de Endocrine Society-richtlijn vertrouwen, betekent de gediscrediteerde evidence-base van zowel SOC8 als de Endocrine Society dat eigen klinisch oordeel een grotere rol moet spelen, niet kleiner. Voorschrijven op basis van twee circulair gecombineerde richtlijnen waarvan de onderbouwing low certainty is, voldoet juridisch slecht aan informed consent.

Zie ook: AAP en WPATH, zwakke evidence base. Extern: Endocrine Society richtlijn 2017.