Vol. 1 · 2026 · Kritisch initiatief

DOSSIER WPATH FILES · ENDOCRINE SOCIETY

Endocrine Society en WPATH

Een tweede medische organisatie die de WPATH-lijn bevestigt.

De 2017-richtlijn

De Endocrine Society publiceerde in 2017 (Hembree e.a.) een Clinical Practice Guideline voor "Endocrine Treatment of Gender-Dysphoric/Gender-Incongruent Persons". De richtlijn beveelt puberteitsremmers vanaf Tanner 2, cross-sex hormonen doorgaans vanaf 16 (soms eerder), en deelt uitgangspunten met WPATH SOC. Auteurs overlapten gedeeltelijk met WPATH-leden.

GRADE-classificatie

Veel aanbevelingen steunen op "low" of "very low quality evidence" — de twee laagste GRADE-niveaus. Een deel daarvan is toch als sterke aanbeveling geformuleerd, wat volgens GRADE alleen bij uitzondering past.

Circulaire referentie

SOC8 citeert de Endocrine Society-richtlijn, en de Endocrine Society-richtlijn citeert WPATH-publicaties. Beide organisaties presenteren elkaar als onafhankelijke wetenschappelijke instanties terwijl de auteurs deels uit dezelfde groep komen. Cass wijst op deze circulariteit en beveelt onafhankelijke evidentie-synthese aan.

Kritiek vanuit endocrinologie

Endocrinologen zoals William Malone (Society for Evidence-based Gender Medicine, SEGM) hebben publiek kritiek geleverd op de Endocrine Society-richtlijn. SEGM stelt dat de richtlijn methodologisch niet voldoet aan GRADE en dat updates noodzakelijk zijn op basis van SBU en Cass.

Implicaties

Voor endocrinologen in Nederland die op de Endocrine Society-richtlijn vertrouwen, betekent de gediscrediteerde evidence-base van zowel SOC8 als de Endocrine Society dat eigen klinisch oordeel een grotere rol moet spelen, niet kleiner. Voorschrijven op basis van twee circulair gecombineerde richtlijnen waarvan de onderbouwing low certainty is, voldoet juridisch slecht aan informed consent.

Zie ook: AAP en WPATH, zwakke evidence base. Extern: Endocrine Society richtlijn 2017.