Vol. 1 · 2026 · Kritisch initiatief

DOSSIER WPATH FILES · ONDERDRUKTE EVIDENCE

Richtlijnen zonder evidence

WPATH bestelde systematische reviews — en blokkeerde publicatie toen ze niet uitkwamen.

De Johns Hopkins-affaire

WPATH contracteerde de Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health voor systematische reviews als basis voor SOC8. WPATH eiste dat manuscripten vooraf door de organisatie werden goedgekeurd, en onderzoeksleider Karen Robinson schreef dat WPATH probeerde de mogelijkheid tot publiceren te beperken. The Economist en The BMJ rapporteerden in 2024 over deze gang van zaken op basis van gerechtelijk vrijgegeven documenten in de Alabama-zaak (Boe v. Marshall).

Wat dit betekent voor SOC8

De SOC8-aanbevelingen berusten deels op systematische reviews die WPATH zelf bestelde maar waarvan WPATH publicatie heeft willen sturen. Onafhankelijkheid is daarmee weg. De richtlijn presenteert zichzelf als evidence-based terwijl het bewijsmateriaal grotendeels onder controle van de uitgever staat.

Wat is wel gepubliceerd

Na het conflict verscheen maar één review. Dat beoordeelde het bewijs voor het effect van hormonen op angst, depressie en kwaliteit van leven als "laag", maar concludeerde toch dat de behandeling de gezondheid bevordert. De overige reviews zijn nooit verschenen.

Cass-Review-bevestiging

De Cass Review liet de internationale richtlijnen beoordelen en concludeerde dat de WPATH-richtlijn onvoldoende rigoureus is ontwikkeld om als basis voor klinisch beleid te dienen. NHS England paste daarop het beleid aan.

Implicaties voor Nederland

De Nederlandse Kwaliteitsstandaard verwijst naar de WPATH Standards of Care als referentie. Nu de evidence-base van SOC8 is gediscrediteerd, behoort de Nederlandse zorg deze afhankelijkheid op te zeggen en eigen GRADE-onderbouwing op te bouwen, eventueel in samenwerking met SBU en NICE.

Zie ook: zwakke evidence base, respons Cass. Extern: The BMJ (2024) over de Johns Hopkins-reviews.