ALTERNATIEF VOOR SOC8 · AANPAK
Comorbiditeit eerst
Eerst behandelen wat behandelbaar is — voor identiteit pas vastgelegd wordt.
Waarom comorbiditeit eerst
In adolescenten met genderdysforie wordt regelmatig vastgesteld: autismespectrum (15-25%, vergeleken met 1% in de algemene bevolking), depressie, angst, ADHD, eetstoornissen, en trauma. Behandelen van deze aandoeningen verandert vaak de presentatie. Diverse studies (Kaltiala 2020, de Vries 2011, Strang 2018) tonen aan dat zonder behandeling van comorbiditeit het beeld vertekend blijft. Cass (2024), SBU, COHERE, UKOM en Sundhedsstyrelsen eisen daarom uitsluiting of behandeling van comorbide diagnoses voor medicalisering.
Verschil met WPATH SOC8
Volgorde. Comorbiditeit-eerst: behandel autisme, trauma, depressie vooraf. SOC8: noemt comorbiditeit, maakt er geen voorwaarde van.
Autisme. Bijzonder veel meisjes met autisme presenteren met genderdysforie. Strang et al. (2018) waarschuwen voor diagnostische overlap. SOC8 reflecteert dit niet als kernpunt.
Trauma. Seksueel misbruik, gezinstrauma en dissociatie kunnen presenteren als dysforie. SOC8 mist trauma-informed protocollen.
Wat Cass schreef
"For most young people, a medical pathway will not be the best way to manage their gender-related distress. For those young people for whom a medical pathway is clinically indicated, it is not enough to just provide hormones in the absence of addressing wider mental health and psychosocially challenging problems."
Cass Review, eindrapport 2024
Relevantie voor Nederland
In de Nederlandse genderzorg wordt comorbiditeit beoordeeld maar zelden als blokkade. Een verschuiving naar comorbiditeit-eerst wordt ondersteund door Europese richtlijnen. Zie multidisciplinaire team-aanpak.
Bron
Strang, J. F. et al. (2018). Initial Clinical Guidelines for Co-Occurring Autism Spectrum Disorder and Gender Dysphoria or Incongruence in Adolescents. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov.