SOC8 Incarceration

Wat de richtlijn stelt

Het Incarceration-hoofdstuk beveelt aan dat gedetineerden hormoonbehandeling moeten kunnen voortzetten of starten, dat genitale onderzoeken sekse-conform aan genderidentiteit moeten plaatsvinden, en dat plaatsing in een mannen- of vrouwengevangenis op grond van zelfgerapporteerde identiteit moet gebeuren. SOC8 noemt veiligheid van mede-gedetineerden als overweging, maar nooit als reden om af te wijken.

Empirische gegevens

Britse en Amerikaanse studies tonen dat transgender-geidentificeerde gedetineerden geboren als man een delict-profiel hebben dat lijkt op dat van mannen, inclusief seksuele delicten. Schotse data van 2022 toonde dat 33% van de TIM-gedetineerden veroordeeld was voor seksuele delicten. Plaatsing in vrouwengevangenissen op grond van zelfidentificatie levert daarmee een verhoogd risico op voor vrouwelijke gedetineerden.

Conflict met rechten van vrouwen

SOC8 weegt de impact op vrouwelijke gedetineerden niet expliciet af. CEDAW, de UN-conventie tegen geweld tegen vrouwen, vereist dat vrouwen in detentie afgescheiden zijn van mannen. Plaatsing op identiteit in plaats van sekse staat hiermee op gespannen voet.

Praktijk in Nederland

De Dienst Justitiele Inrichtingen plaatst gedetineerden op basis van geslachtsregistratie. Wijziging in registratie via de Transgenderwet (mogelijk zonder medische ingreep sinds 2014) leidt tot plaatsing volgens nieuwe registratie. Risico-assessment per individuele zaak is daarmee afhankelijk van administratieve status, niet van delict-risico.

Onbenoemd in SOC8

WPATH legt in dit hoofdstuk de mensenrechten-toon zwaar in voor transgender-gedetineerden zonder de spiegel-rechten van vrouwelijke medegedetineerden expliciet te wegen. Dit is consistent met de algemene SOC8-stijl: een groep-belang wordt centraal gezet, conflicterende belangen worden zelden geadresseerd.

Zie ook: affirmation-only norm, lobby versus wetenschap. Extern: Scottish Prison Service data.