Rechtszaak tegen WPATH vastgelopen in vreemd steekspel tussen twee Amerikaanse rechters

De Amerikaanse Federal Trade Commission (FTC) klaagde WPATH (World Professional Association for Transgender Health) in juni 2026 aan bij een federale rechtbank in Texas, samen met de staten Alaska, Iowa, Nebraska en Texas. De kern van de aanklacht: WPATH zou artsen, ouders en patiënten misleid hebben over de noodzaak, werkzaamheid en veiligheid van puberteitsremmers, kruishormonen en operaties bij minderjarigen. Een inhoudelijk zwaarwegende zaak dus — maar ruim twee maanden later gaat die nergens over de inhoud, want de procedure zelf is vastgelopen in een ongewoon competentiegeschil tussen twee rechters.

Twee rechtbanken, twee registers

Nog voordat de Texaanse zaak goed op gang kwam, stapte WPATH naar rechter James Boasberg van de federale rechtbank in Washington D.C. Die had in mei al twee eerdere FTC-onderzoeken naar WPATH en de Endocrine Society stilgelegd met voorlopige voorzieningen, en onderbouwde dat met de constatering dat er “uitgebreid bewijs van vooringenomenheid” tegen voorstanders van transgenderzorg zou bestaan. Eind juni vroeg WPATH Boasberg om ook de nieuwe Texaanse procedure stil te leggen.

De FTC liet het daar niet bij zitten. De toezichthouder vroeg op zijn beurt aan rechter Reed O’Connor in Texas — een door Republikeinen benoemde rechter die aanvankelijk welwillend tegenover de aanklacht leek te staan — om WPATH te verbieden om ergens anders dan bij de Texaanse rechtbank en het Fifth Circuit nog verhaal te halen. Daarmee probeerde de FTC de zaak juist vast te klinken aan de rechter die haar het beste uitkomt.

Wie schopt hier tegen wie aan 'forum shopping'?

Het resultaat is een weinig verheffend schouwspel: twee partijen die elkaar vermoedelijk allebei ‘forum shopping’ zouden verwijten als de andere kant het deed, proberen nu allebei de rechter vast te houden die welwillend tegenover hun eigen positie staat. O’Connor bevestigde die dynamiek zelf door de voor 7 juli geplande zitting af te gelasten — na eigen zeggen ‘overleg’ met Boasberg — en de Texaanse zaak te bevriezen totdat Boasberg heeft geoordeeld over WPATH’s verzoek. Een federale rechter die inhoudelijk over een aanklacht moet oordelen, wacht dus eerst af wat een collega in een andere staat over de bevoegdheid beslist.

Voor WPATH is dat uitstel op zich al winst: zolang de bevoegdheidsvraag openstaat, hoeft de organisatie geen inhoudelijk verweer te voeren tegen de kern van de aanklacht — de vraag of de Standards of Care 8 patiënten en artsen misleid hebben over de wetenschappelijke onderbouwing van transitiezorg bij minderjarigen. Dat verweer voerde WPATH overigens eerder al gedeeltelijk in een andere procedure, waar de organisatie stelde dat haar eigen richtlijnen niet meer dan één kant van een onbesliste wetenschappelijke discussie vertegenwoordigen.

Wat er nu op tafel ligt

Boasberg moet nu beslissen over WPATH’s verzoek om de Texaanse zaak stil te leggen. Pas na die uitspraak wordt duidelijk of O’Connor de aanklacht van de FTC inhoudelijk in behandeling neemt, of dat de zaak verder verschuift naar Washington D.C. — waar Boasberg tot nu toe consequent in het voordeel van WPATH heeft geoordeeld. Voor iedereen die de WPATH-dossiers volgt, is dit precies het patroon dat al langer zichtbaar is: inhoudelijke kritiek op de Standards of Care wordt zelden op de inhoud beslecht, maar verdwijnt in juridische en procedurele zijpaden voordat een rechter er ooit aan toekomt.